0529 - 469 280 Woensdag t/m zaterdag van 11 tot 17 uur en op afspraak.
  • Nederlands
    • Engels

Johan Barthold Jongkind

1819 - 1891

Johan Barthold Jongkind pionier van het impressionisme

Johan Barthold Jongkind (1819 – 1891) wordt beschouwd als een van de voorlopers van het impressionisme of zelfs als een vroege vertegenwoordiger ervan. Maar anders dan veel impressionisten maakte Johan Barthold Jongkind zijn schilderijen in het atelier, overigens op grond van wel in de openlucht gemaakte schetsen en aquarellen.

Hij krijgt op de Tekenakademie in Den Haag les van de beroemde Andreas Schelfhout, schilder van Hollandse wateren en luchten, van molens en schepen. Die herkent zijn talent onmiddellijk en stuurt hem met een koninklijk stipendium naar Parijs.

Johan Barthold Jongkind voelt zich al snel thuis bij de culturele elite van de Franse hoofdstad. De invloedrijke kunstcriticus Baudelaire behoort tot zijn vriendenkring en ook beroemde kunstenaars als Rousseau en Corot komen bij hem over de vloer. Jongkind gaat in Parijs in de leer bij de Franse kunstenaar Eugène Isabey. Onder invloed van zijn nieuwe leermeester en zijn nieuwe leven in de Franse lichtstad wordt zijn romantische schilderstoets losser. Ook zijn kleurenpalet wordt lichter, minder grijs.

Joie de Vivre

Johan Barthold Jongkind staat bekend om zijn joie de vivre. Maar misschien leeft hij wel iets té uitbundig. De alcohol heeft hem in een ijzeren greep. Dat weerhoudt hem er niet van om in 1848 voor het eerst te exposeren in de prestigieuze Salon de Paris. Zijn werk wordt goed ontvangen door invloedrijke critici, maar als hij zeven jaar later door de Salon wordt genegeerd, keert hij gedesillusioneerd terug naar Nederland.

Toch blijft Frankrijk trekken. In Normandië ontmoet hij de dan nog jonge Claude Monet. Die is enorm onder de indruk van zijn manier van schilderen, met name zijn luchten, zijn maanhemels en de gezichten op de Seine. Samen trekken ze er dagelijks op uit om te schilderijen in de vrije natuur. Beide mannen voelen een sterke onderlinge verwantschap.

Andere impressionisten bewonderden Jongkind vooral om zijn gebruik van heldere en lichte kleuren. Als geen ander schilderde hij reflecties op het water. De Hollandse winters met ijspret en schaatsplezier zijn door de eeuwen heen voor veel kunstenaars een belangrijke inspiratiebron geweest. Dat geldt ook voor Johan Barthold Jongkind. Sfeervolle winterse taferelen zijn een geliefd onderwerp voor Jongkind. Al vestigt hij zich in april 1860 definitief in Frankrijk, hij blijft zijn leven lang typisch Hollandse landschappen schilderen.

Ondanks zijn professionele succes, is zijn persoonlijk leven, door zijn alcoholverslaving en talloze depressies, een onstuimige worsteling. Zijn mentale gesteldheid blijft altijd wankel. Uiteindelijk sterft Jongkind op 71-jarige leeftijd in een psychiatrische inrichting in het Franse La Côte Sainte-André. In Frankrijk staat hij al bij leven in hoog aanzien; in Nederland komt er pas waardering in de twintigste eeuw.

  • Nederlands
    • Engels