Willem Hussem vernieuwende kunstenaar

Willem Hussem is een kunstenaar die zijn leven lang het experiment niet schuwt. Tijdens zijn carrière heeft hij een interessante ontwikkeling doorgemaakt, waarbij hij continu op zoek is naar vernieuwing. Willem Hussem schildert aanvankelijk in een realistische stijl landschappen, portretten en stillevens, maar gaandeweg wordt zijn werk abstracter. Ondanks de verschillende stijlen – zo is hij ook nog een tijd beïnvloed geweest door primitieve kunst, met dank aan Picasso – valt er een rode draad te ontdekken: Hussem streeft naar eenvoud en helderheid.

In 1960 is Willem Hussem de Nederlandse vertegenwoordiging op de twintigste Biënnale van Venetië. Hij is behalve beeldend kunstenaar ook dichter, en in 1961 publiceert hij zijn eerste dichtbundel. Hussems voortdurende zoektocht naar nieuwe vormen, nieuwe werkelijkheden kristalliseert zich in de jaren zestig in zijn expressief constructivistische schilderijen. Hoewel de werken abstract zijn, is de werkelijkheid wel degelijk een belangrijke inspiratiebron voor Willem Hussem. ‘Alles wat ik waarneem, zet me tot denken aan’,
heeft hij eens gezegd. Met geometrische vormen als cirkels, ovalen en ellipsen, en met rechthoeken en gebogen lijnen creëert hij zijn eigen nieuwe realiteit. Kleur en vorm zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden. In een interview met schrijver Wim Hazeu in 1966 zegt Hussem: ‘Er is geen vorm zonder kleur, en geen kleur zonder vorm. Kleur zonder vorm is domweg verf. Kleur komt tot vorm wanneer ze in verhouding met elkaar worden gebracht.’

Het hier getoonde Compositie in blauw – een reusachtig olieverfschilderij van maar liefst 135 bij 200 cm – heeft Willem Hussem geschilderd in de voor hem succesvolle en uiterst productieve jaren zestig. Het ritme van de vormen, de verhoudingen tussen de lijnen en de kleuren maken dit abstracte werk tot een uitgebalanceerd geheel. Aan het einde van zijn leven worden zijn schilderijen steeds abstracter. Drie jaar na zijn overlijden wijdt museum Boijmans van Beuningen een grote overzichtstentoonstelling aan zijn werk.

Schilderijen Willem Hussem te koop

Willem Hussem woonde van 1919 tot 1936 in Frankrijk. In die periode stond de schilder vooral onder invloed van Van Gogh en van Picasso. Tussen 1936 en 1945 komt er een kentering in het leven en werk van Willem Hussem. Willem Hussem gaat definitief in Den Haag wonen; zijn vader stopt met financiële ondersteuning, Willem Hussem wordt dichter en als schilder gaat hij over op volledige abstractie.

Willem Hussem blijkt in alle opzichten een laatbloeier. Hussem’s beste werk ontstaat vanaf het begin van de jaren zestig. Hij verwerkt invloeden van Malevich en El Lissitzky en vooral van Chinese en Japanse kalligrafen en dichters van puntige korte gedichten. In beeldend werk ontwikkelt Willem Hussem een eigen stijl, die esthetisch en harmonieus is, èn spannend.

Willem Hussem’s compositie op een dieprode achtergrond is daar een goed voorbeeld van. In het schilderij zit vaart en diepte. Links bewegen drie zwarte balkjes over drie lichtrode, rechts zweven cirkelachtige vormen. Er zit ook een beeldrijm in het schilderij; de hele en halve cirkel rijmen op elkaar net zoals de zwarte en de roze balkjes. Ook de kleuren dragen bij aan het beeldrijm: blauw op blauw, rood op rood, zwart op zwart. Het afwijkende wit en groen maken, met de rafelranden van de vormen, de compositie nog levendiger.

Schilderijen van Willem Hussem? Nu te koop bij Mark Smit Kunsthandel, neem contact met ons op om te kopen of verkopen.

Willem Hussem en zijn karakteristieke schilderstijl

Willem Hussem, geboren in 1900, groeide als oudste zoon op in een Rotterdams notarisgezin. Na de HBS wil de onrustige kunstenaar in wording niet verder studeren. Onder druk van zijn conservatieve vader gaat Willem Hussem een jaar sigaren draaien in een tabakshandel. Dit is geen succes en Willem keert terug naar Rotterdam om lessen te gaan volgen aan de Academie van Beeldende kunsten.

Hij voelt zich daar artistiek niet vrij en besluit om zich verder te ontplooien in Frankrijk. Willem Hussem vestigt zich in het Zuid-Franse Les Angles en schildert voornamelijk landschappen in een aan Van Gogh verwante stijl. In 1936 keert de inmiddels gehuwde schilder definitief terug naar Nederland en vestigt zich in Den Haag. Hij schildert voornamelijk gestileerde en enigszins geabstraheerde ‘maskerachtige’ gezichten en stillevens. Hieruit blijkt zijn belangstelling voor uitheemse culturen en zijn waardering voor het werk van Picasso.

Tijdens de oorlogsjaren wordt het werk van Willem Hussem geleidelijk minder figuratief. Belangrijk hierbij is zijn belangstelling voor de Oosterse schoonschrijfkunst, kalligrafie genaamd. De spontane kalligrafische penseeltekeningen hielpen Hussem om een abstracte beeldtaal te ontwikkelen. In eerste instantie ontstaan twee groepen schilderijen. De eerste betreft voornamelijk vol geschilderde doeken waarin de invloed van COBRA schilders als Karel Appel zichtbaar is. Het andere soort zijn veelal lege witte velden waarop kalligrafische tekens zichtbaar zijn.

Zijn karakteristieke schilderstijl, die in de periode van 1959 tot 1965 tot volle bloei komt, is een mix van bovengenoemde groepen. ‘Onze’ kleurrijke Hussem uit 1964 is hiervan een mooi voorbeeld. Over een felblauwe achtergrond zweven diagonale balken die verschillen van kleur, grote en dikte. Deze worden afgewisseld door niet omlijnde ‘watachtige’ bollen. De losse expressionistische toets die de kunstenaar hanteert verhoogt de suggestie van vaart en beweging in het schilderij. Deze evenwichtige en energieke compositie is een mooi voorbeeld van de eigen stijl waarmee ‘laatbloeier’ Hussem zoveel waardering oogstte. Willem Hussem won drie keer de belangrijke Jacob Maris prijs, zijn werk is te zien in het Haags Gemeentemuseum en het Stedelijk Museum in Amsterdam.