Schilderijen Louis Apol

Louis Apol, geboren in Den Haag, begon al op vroege leeftijd te schilderen. Louis Apol was vijftien jaar oud toen hij als leerling bij de Haagse landschapschilder Johannes Franciscus Hoppenbrouwers kwam. Na het overlijden van Hoppenbrouwers ging Louis Apol in de leer bij de veeschilder Pieter Stortenbeker en daarnaast was hij leerling aan de Haagse Academie.

In 1869 deed Louis Apol voor het eerst mee op de tentoonstelling van Levende Meesters. Twee jaar later was Louis Apol de jongste schilder ooit die een koninklijke subsidie kreeg en in de jaren daarop was hij zeer succesvol op tentoonstellingen. Al snel kon hij voor een groot schilderij tweeduizend gulden of meer vragen.

Al vroeg in zijn loopbaan legde Louis Apol zich toe op het schilderen van wintergezichten. Hij sloot daarmee aan bij de zeventiende eeuwse Nederlandse traditie met schilders als Hendrik Averamp en Art van der Neer. In de negentiende eeuw waren Andreas Schelfhout en vader en zoon Spohler bedreven in het verbeelden van de Hollandse winters met schaatsers op bevroren vaarten en rivieren.

Louis Apol benaderde het onderwerp anders. Hij koos voor het uitbeelden van de koude aspecten van het landschap in plaats van het knusse gebruik ervan. Zo werd hij de eerste kunstenaar in ons land die zich richtte op landschappelijke stemmingsbeelden met kou, weidsheid, verlatenheid en sneeuw. Hij ondernam zelfs een reis naar de Noordpool om zijn geliefde onderwerp te bestuderen. In 1880 kreeg Louis Apol de kans om met het schip de ‘Willem Barentsz’ mee op expeditie te gaan naar ‘Nova Zembla’. De honderden schetsen en studies die hij daar maakten vormden de basis voor diverse olieverfschilderijen. Jaren later maakte Louis Apol in opdracht het ‘Panorama Nova Zembla’, dat destijds door duizenden mensen werd bezocht in Amsterdam.

In zijn winterlandschappen met besneeuwde bossen en vaarten wist Louis Apol als geen ander een verstilde, vaak sprookjesachtige sfeer te scheppen. Hij maakte zijn schetsen en tekeningen veelal buiten en werkte die thuis zoveel mogelijk uit. Louis Apol dateerde lang niet al zijn schilderijen en aquarellen. In Apols werkwijze is echter wel een duidelijke ontwikkeling waar te nemen. Onder invloed van het opkomende impressionisme is hij losser gaan schilderen.

De prachtige winterimpressies van Louis Apol konden al snel in faam wedijveren met het werk van de wat oudere kunstenaars van de Haagse School. De verkoopboeken van het Parijse hoofdkantoor van kunsthandel Goupil tonen zijn brede populariteit bij verzamelaars en kunsthandels in zowel Nederland als Amerika, Duitsland en Groot Brittannië. Zowel koningin-moeder Emma als koningin Wilhelmina bezaten werk van Louis Apol. Door de grote belangstelling werd zijn werk al spoedig nagemaakt, ook tijdens zijn leven.

In 1872 werd een van zijn werken bekroond met de gouden medaille en in 1875 werd zijn ‘Januari avond in het bosch’ door de staat aangekocht voor het Rijksmuseum in Amsterdam. Toen Vincent van Gogh het schilderij daar eens zag hangen, was hij diep onder de indruk. Hij schreef erover: “Weet ge wel dat ik de dingen van Apol bijvoorbeeld, van wit op wit, dikwijls heel goed vind. Zijn zonsondergang in het Haagsche Bosch bijvoorbeeld, die in Amsterdam is. Waarachtig dat ding is weergaasch mooi”.

Werk van Louis Apol bevindt zich in vele Nederlandse musea en particuliere collecties in binnen- en buitenland.

Louis Apol de specialist in sneeuwlandschappen

Louis Apol was van de landschapsschilders van de Haagse School de specialist in sneeuwlandschappen. Er waren tijdgenoten van Louis Apol die ook sneeuwlandschappen schilderden zoals Mauve (besneeuwde heides), Mesdag (besneeuwde stranden) en Isaac Israëls en Breitner (besneeuwde stadsgezichten), maar bij hen vormde dat niet de hoeksteen van hun werk. Louis Apol was zo gefascineerd door wintertaferelen dat hij op zijn dertigste meevoer met de poolschoener Willem Barentsz op een expeditie naar de Noordelijke IJszee, naar o.a. Spitsbergen en Nova Zembla. In de zeven zomers van 1878 tot 1884 voer deze schoener naar het Noordpoolgebied voor het verzamelen van wetenschappelijke gegevens.

Louis Apol documenteerde de reis van 1880 met vele aquarellen. Willem Barentsz (ca. 1550-1597) maakte van 1594 tot 1597 drie zomerreizen naar de Noordpool en heeft Bereneiland en Spitsbergen ontdekt, maar strandde op de laatste reis op Nova Zembla. Juist van dit eiland Nova Zembla heeft Louis Apol met enkele medewerkers een panorama geschilderd, dat tussen 1896 en 1901 te bewonderen was in een speciaal gebouw aan de Plantage Middenlaan bij Artis in Amsterdam. Door de toenmalige pers werd het schilderstuk, met een opgezette ijsbeer en enkele houten hutten op de voorgrond, als een groot kunstwerk beoordeeld. Ter vergelijking: in 1881 werd in Den Haag het nog steeds bestaande Panorama Mesdag geopend.

Louis Apol blonk vooral uit in besneeuwde bosgezichten. Rond 1900 heeft Louis Apol een aantal foto’s gemaakt (nu in het Prentenkabinet te Leiden) van zulke bossen, die hij, gezien de vingerafdrukken met verf, kennelijk als inspiratiebron voor details op zijn schilderijen heeft gebruikt. Zowel op foto’s als op schilderijen komen besneeuwde boomtakken en paarden met een kar in verkort perspectief voor. Het besneeuwde bosgezicht dat hier is afgebeeld behoort tot de fijn geschilderde schilderijen van relatief groot formaat; Louis Apol maakte ook grof geschilderde olieverfschetsen van kleiner formaat.

Het is beslist een van de mooiste schilderijen van Louis Apol. Het bos is besneeuwd, maar het sneeuwt niet meer. De enige activiteit is een kar met een dik stuk boomstam, die getrokken wordt door drie donkere paarden, geleid door een voerman. De sneeuw is in diverse verschijningsvormen perfect weergegeven: als ragfijn kant op boomtakken, als een plakkerig laagje op schuine of omgevallen bomen, maagdelijk wit op de grond behalve waar het karrespoor sneeuw met modder en bovengewoelde takjes heeft vermengd en waar de sneeuw is aangestampt door mens en dier en grijzig is geworden. In het schilderij overheerst wit, zwart en grijs, maar bij nader inzien zijn er kleurnuances van groenige boomstammen, rossig licht en de gelige gezaagde stam op de kar.